Eric Coorens – associate lector Transities door Collectieve Kracht

Transities door collectieve kracht: onderzoek naar wat samenwerking echt laat werken voor brede welvaart

Het associate lectoraat Transities door Collectieve Kracht binnen het CoE BWNO onderzoekt hoe organisaties, ketens en regio’s samen sneller vooruitkomen in grote transitieopgaven. Het gaat om opgaven zoals de energietransitie, biobased bouwen en arbeidsmarkttransities. In de praktijk lopen dit soort trajecten vaak vast. Oorzaken zijn versnippering, botsende belangen, korte-termijnprikkels en een gebrek aan uitvoeringskracht.

Wij richten ons op een eenvoudige kernvraag: wat helpt partijen om gezamenlijk besluiten te nemen en daadwerkelijk te doen wat nodig is, ook als belangen verschillen en de context complex is? Daarbij brengen we vier perspectieven expliciet samen: technisch (wat werkt in de oplossing), economisch (wat zijn prikkels, kosten en opbrengsten), sociaal-organisatorisch (hoe werk je samen en stuur je), en ecologisch (wat betekent dit voor de grenzen en doelen in de leefomgeving).

We kijken daarbij op meerdere niveaus tegelijk, maar we benoemen het praktisch. We onderzoeken wat mensen en teams nodig hebben om te handelen, wat organisaties nodig hebben om te besluiten en te organiseren, wat ketens en netwerken nodig hebben om afspraken vol te houden, en wat regio’s en gebieden nodig hebben om tempo en richting vast te houden. Tegelijk houden we de grotere transitie-opgave in beeld: wat is “vooruitgang” als je brede welvaart als doel neemt?

Centrale onderzoekslijn en vragen

Het associate lectoraat ontwikkelt en test interventies die samenwerking en uitvoering verbeteren in multi-actor vraagstukken. Dat doen we vanuit een bedrijfskundig perspectief op transitiemanagement: niet primair gericht op individueel gedrag, maar op organiseren, besluiten, verdelen van risico’s en opbrengsten, en leren in de uitvoering.

Concreet onderzoeken we onder meer:

• welke afspraken en spelregels maken samenwerking effectief in de uitvoering (wie beslist wat, wanneer, met welke mandaten)?
• welke combinatie van technische keuzes, financiële prikkels en organisatievormen leidt tot voortgang zonder afwenteling?
• hoe verdeel je risico’s, investeringen en opbrengsten zó dat partijen betrokken blijven?
• hoe maak je van praktijkervaringen herbruikbare “werkwijzen” voor vergelijkbare situaties, zodat niet elke transitie telkens opnieuw begint?

Methodologie: praktijkgericht en co-creatief

We werken praktijkgericht en in co-creatie met ondernemers, publieke organisaties, maatschappelijke partners en studenten. We doen dit in ontwikkelnetwerken en living labs, met meerdere casussen tegelijk. We combineren drie soorten werk:

• het in kaart brengen van wat er gebeurt (casusgeschiedenissen en beslismomenten)
• het testen van interventies in de praktijk (bijvoorbeeld besluitvormingsformats, governance-afspraken, leer- en evaluatieroutines)
• het vergelijken van casussen om te begrijpen wat context-afhankelijk is en wat overdraagbaar is

Beoogde resultaten: opbrengst voor praktijk, regio en onderwijs

Voor praktijkpartners (bedrijven, overheden, maatschappelijke organisaties)

• concrete handelingskaders en hulpmiddelen voor besluitvorming en samenwerking in transities
• betere uitvoerbaarheid: heldere rollen, afspraken, ritmes en evaluaties die doorlopen als het spannend wordt
• toepasbare kennis die direct bruikbaar is in projecten rond energie, biobased bouwen en arbeidsmarkt

Voor regio’s en ketens

• inzicht in wat regionale samenwerking versnelt of blokkeert, en hoe je dat organiseert zonder “overleg als doel”
• aanpakken om keuzes over tempo, richting en verdeling expliciet te maken en bespreekbaar te houden

Voor onderwijs en nieuwe generaties professionals

• actuele cases, opdrachten en methodische bouwstenen die studenten leren werken met echte dilemma’s en meervoudige perspectieven
• co-creatie met het onderwijs: studenten werken mee in projecten, en brengen analyse- en ontwerpvaardigheden terug de praktijk in