Samenwerken in Regeneratieve Waardesystemen

Hoe bouwen we samen aan een economie die bijdraagt aan brede welvaart? 

Het lectoraat Samenwerken in regeneratieve waardesystemen onderzoekt en ontwikkelt nieuwe vormen van samenwerken en ondernemen in systemen waarin ecologische, sociale én economische waarde in samenhang wordt gecreëerd en versterkt. We onderzoeken hoe samenwerkingen ontstaan, zich ontwikkelen en blijvend bijdragen aan brede welvaart. 

Een regeneratief waardesysteem gaat verder dan duurzaamheid of circulariteit. Het doel is niet alleen om negatieve impact te beperken, maar om sociale, ecologische en economische waarde actief te herstellen en verbeteren. Dat vraagt om nieuwe vormen van samenwerking, waarin organisaties gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen, kennis delen, vertrouwen opbouwen en werken aan meervoudige waardecreatie. 

Als onderdeel van het Centre of Expertise Brede Welvaart & Nieuw Ondernemerschap (BWNO) draagt het lectoraat bij aan een systematische transitie naar een regeneratieve economie: een economie die niet alleen gericht is op groei, maar op het herstellen en versterken van ecosystemen, het bevorderen van sociale rechtvaardigheid en het vergroten van welzijn.  

Die transitie vraagt meer dan optimalisatie van het huidige systeem. Het vraagt om het fundamenteel heroverwegen van hoe we samenwerken, waarde creëren en verantwoordelijkheid nemen. Niet individueel gewin staat centraal, maar de vraag hoe economische activiteiten kunnen bijdragen aan positieve impact voor mens, natuur en toekomstige generaties. 

Dit gebeurt niet via abstracte modellen, maar door te werken in levende ketens waarin partijen samen leren, experimenteren en ontwerpen. Zo onderzoekt het lectoraat hoe regeneratieve samenwerkingen kunnen ontstaan, groeien en blijvend impact maken. 

Onze bijdrage aan brede welvaart 

Samen met bedrijven, maatschappelijke organisaties, overheden en andere kennisinstellingen werken we aan praktijkgerichte oplossingen voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Zo dragen we bij aan toekomstbestendige waardesystemen waarin economische ontwikkeling hand in hand gaat met sociale rechtvaardigheid en een gezonde leefomgeving. 

Het onderzoek richt zich op drie samenhangende principes die verweven zijn in regeneratieve waardesystemen:  

• Verantwoordelijk – we onderzoeken hoe ver de verantwoordelijkheid  voor impact reikt van partners in een waardesysteem, ook wereldwijd en over generaties heen 

• Respectvol – we onderzoeken hoe organisaties en samenwerkingspartners respectvol kunnen handelen ten opzichte van lokale kennis, cultuur en ecosystemen 

• Relationeel – we onderzoeken hoe langdurige samenwerkingen ontstaan en zich ontwikkelen op basis van vertrouwen, gedeelde waarde en wederkerigheid 

Naast deze drie principes speelt verbeelding een belangrijke rol in ons onderzoek. Door nieuwe perspectieven en toekomstbeelden te ontwikkelen, creëren we ruimte om bestaande aannames ter discussie te stellen en nieuwe vormen van samenwerken te verkennen. 

Met dit onderzoek dragen we bij aan waardesystemen waarin economische ontwikkeling, sociale rechtvaardigheid en ecologisch herstel elkaar versterken. Hieronder zijn de samenhangende principes visueel weergegeven. 

Van systeemkritiek naar systeemverandering  

Vaak wordt pas zichtbaar hoe systemen werkelijk functioneren wanneer we dieper kijken en bevragen welke impact ze hebben—op mens en natuur, hier en elders, nu en in de toekomst. In veel bestaande waardeketens is die impact diffuus geworden: systemen zijn gefragmenteerd en anoniem, waardoor betrokkenheid en eigenaarschap afnemen. Juist daar ligt een belangrijke opgave.  

Het lectoraat onderzoekt daarom niet alleen hoe bestaande structuren verbeterd kunnen worden, maar ook hoe we systemen fundamenteel anders kunnen ontwerpen.  

• Van transacties naar gedeelde verantwoordelijkheid 

• Van korte termijn naar lange termijn waarde 

• Van extractie naar regeneratie  

• Van ketens naar samenwerkingsnetwerken  

Van transitie naar praktijk 

Binnen BWNO staat nieuw ondernemerschap centraal dat bijdraagt aan mens en natuur en schade voorkomt of herstelt. Het lectoraat geeft hier concreet invulling aan door te onderzoeken: 

• Hoe waardeketens eerlijker, transparanter en circulair kunnen worden 

• Hoe samenwerking kan verschuiven van transacties naar gedeelde verantwoordelijkheid 

• Hoe ondernemerschap kan bijdragen aan systeemverandering 

• Hoe zowel ecologische en sociale waarde worden gecreëerd binnen een financieel gezond systeem 

Een regeneratieve economie ontstaat niet door het bestaande systeem steeds efficiënter te maken. Zij vraagt om het fundamenteel heroverwegen van de manier waarop we economie, samenwerking en waardecreatie organiseren. 

Dat betekent niet dat kleine stappen onbelangrijk zijn. Integendeel: juist experimenten en verbeteringen binnen het huidige systeem kunnen de transitie versnellen. Het lectoraat verbindt daarom praktische innovatie met fundamentele systeemverandering. We werken aan oplossingen voor vandaag, zonder de transformatie van morgen uit het oog te verliezen.  

Hoe we werken 

Ons onderzoek is praktijkgericht en projectgestuurd. Samen met bedrijven, maatschappelijke organisaties, overheden en onderwijs ontwikkelen we kennis én passen die direct toe in concrete projecten. We verbinden daarbij: 

• Onderzoek 

• Onderwijs 

• Praktijk 

Zo ontstaat leren door doen, met impact in de echte wereld. We werken in co-creatie en in ‘levende ketens’ waarin we samen experimenteren, leren en transformeren. Verbeeldingskracht speelt hierin een sleutelrol: om nieuwe toekomsten niet alleen te bedenken, maar ook tastbaar en bespreekbaar te maken. 

Thema’s en projecten 

We werken onder andere aan vraagstukken rondom: 

• Regeneratieve voedsel- en vezelsystemen 

• Circulaire en eerlijke textielketens 

• Lokale en globale samenwerking in waardeketens 

• Nieuwe vormen van (collectief) ondernemerschap 

• Verbeelding en narratieven voor systeemverandering 

In projecten zoals circulaire katoenketens, digitale productpaspoorten en hernieuwde waardecreatie uit (afgedankte) materiaalstromen uit textiel en voedsel laten we zien hoe regeneratieve principes in de praktijk werken en verbeeld worden. In projecten zoals circulaire katoenketens, digitale productpaspoorten en hernieuwde waardecreatie uit afgedankte materiaalstromen laten we zien hoe regeneratieve principes in de praktijk vorm krijgen. Verbeelding speelt daarbij een belangrijke rol: door nieuwe toekomstbeelden tastbaar te maken ontstaat ruimte om bestaande aannames te bevragen en nieuwe vormen van samenwerken te verkennen. 

Impact 

Het lectoraat draagt bij aan de missie van BWNO: het versnellen van de transitie naar een duurzame en rechtvaardige economie. We bouwen aan vormen van samenwerking die verder gaan dan individuele belangen – gericht op eerlijke, gelijkwaardige en regeneratieve systemen waarin mens en natuur centraal staan.